10 Toes of the World

maart 31, 2009

RFID technologie – tweesnijdend zwaard

door: Louise Baanders

In plaats van al die irritante pasjes voortaan alles betalen en aantonen met één geïmplanteerde RFID-chip? Voor de consument lijkt de keuze snel gemaakt. Edoch, over de risico’s die hieraan verbonden zijn, zoals aantasting van privacy en burgerrechten, is nauwelijks iets bekend. Volgens Louise Baanders moet de technologie de mens dienen en mag het niet zo zijn dat de mens uiteindelijk de slaaf van zijn eigen schepping wordt.

twee-snijdend-zwaard

onderhuidse RFID-chip

Wij leven in een tijd waarin wij de intelligentie hebben en daarmee ook een verantwoordelijkheid zonder precedent, om zelf ons lotbestemming te bepalen. We zien ons momenteel geconfronteerd met het naargeestige spookbeeld van de controlemaatschappij. Kijk naar de zorgverwekkende ontwikkelingen in de toepassing van RFID-technologie die het mogelijk maakt om totale controle te hebben over de mens.

Banken, bedrijven en politici dwingen de burger steeds meer om in sneller tempo de digitale weg te nemen. De vraag is of er nog sprake van democratie kan zijn in de steeds gecompliceerder wordende elektronische samenleving waarin de gemiddelde mens bepaalde ontwikkelingen allang niet meer kan volgen. Technologie kan geavanceerd zijn en tot veel in staat, maar het is en blijft een instrument, waarvan het nut afhankelijk is van het gebruik die ervan wordt gemaakt. Zelfs de beste technologie is een tweesnijdend zwaard.

Genetische manipulatie kan virusresistente en aan eiwitten rijke gewassen opleveren, het kan echter ook leiden tot dodelijke biologische wapens en pathogene micro-organismen. RFID-technologie zou binnen de medische sector een handig hulpmiddel kunnen zijn, maar overheidstoepassingen van deze nieuwe technologie vormen een groot gevaar voor de privacy en vrijheid van de burger. Een groeiende groep Nederlanders loopt momenteel met tenminste één chip op zak (biometrisch paspoort, ID-chipkaart, betalingsbewijzen, OV-jaarkaart) en dit is maar het begin!

Technocratie

Desondanks wordt er vastgehouden aan het hardnekkige geloof dat de techniek de oplossing zou zijn voor alle problemen en dat technologische doorbraken ons in de toekomst in staat zullen stellen om alle uitdagingen te overwinnen. Helaas, waar het ons aan ontbreekt, is de wijsheid en het mededogen die vereist zijn om technologie op een wijze manier toe te passen. Kennis brengt vruchten voort, maar wijsheid kwijnt weg. Deze gapende kloof moet nog voor het eind van dit decennium worden gedicht als we de huidige catastrofale tendens willen keren.

Technocratie betekent letterlijk: de macht of heerschappij van de techniek of van een technische benadering van de wereld. Technocratisch bestuur beschouwt doeleinden als een gegeven (wensen van opdrachtgevers of van de bevolking of van de volksvertegenwoordiging) en beperkt zich tot het zoeken en inzetten van de juiste middelen. Kenmerkend voor technocratisch bestuur is eenheid van ontwerp en toezicht, gehoorzaamheid van de uitvoerders en monopolisering van dwang.

Technocratisch bestuur wordt een kwalijke zaak, wanneer niet alleen in de sfeer van de uitvoering, maar ook in het publieke debat (de politieke ruimte) alleen nog over de juiste middelen kan worden gesproken. Het lijdt geen twijfel dat we die kant op gaan en de massale groei op het gebied van radio frequency identification, oftewel RFID, is daar een bewijs van.

Overtuigingen

De filosoof Jacques Ellul schreef in zijn boek The Technological Society: ‘Techniek vereist voorspelbaarheid en, evenzeer, precisie in de voorspellingen. Het is dus noodzakelijk dat de techniek prevaleert over het menselijk wezen. Voor de techniek is dit een zaak van leven of dood. De techniek moet de mens reduceren tot een technisch dier, de koning van de slaven der techniek. Voor deze noodzaak moet de menselijke grilligheid vermorzeld worden; de technische autonomie gedoogt geen menselijke autonomie. Het individu moet worden gekneed door technieken, hetzij negatief (door de technieken om de mens te kunnen begrijpen) of positief (door de aanpassing van de mens aan het technisch kader), om de schoonheidsfouten die zijn persoonlijke wil veroorzaakt in het perfecte patroon van de organisatie te kunnen wegvagen.’

gevangen-mens

De gevangen mens

Een van de gevaarlijkste overtuigingen van de wetenschap is dat de wereld een gigantische machinerie zou zijn. Dit geloof dateert uit het begin van de moderne tijd en is een restant van het wereldbeeld van Galileo en Newton, waarin eenvoudige oorzaken rechtstreekse en eenvoudige gevolgen hadden. De gedachte dat de wereld een immens mechanisme is, was een uitstekend uitgangspunt voor het benutten van middeleeuwse technologieën maar voor de huidige spitstechnologieën schiet het hopeloos tekort. De moderne technologieën werken nu eenmaal niet als newtoniaanse machines en zijn niet meer zo voorspelbaar.

Desondanks wordt er vastgehouden aan de overtuiging dat de wereld nét zo maakbaar is als een machine. Het mechanische model schiet zelfs tekort waar het de invloed van onze technologieën op de natuur betreft. De manier waarop een getransplanteerd gen in een plant tot expressie komt is te voorzien, maar de wisselwerking tussen deze gemodificeerde plant en haar natuurlijke omgeving laat zich niet zo makkelijk voorspellen en het resultaat kan onwenselijke gevolgen hebben voor andere soorten.

RFID propaganda

Op 16 maart van het jaar 2007 bezocht ik de vakbeurs Zorg & ICT, het platform voor ICT-toepassingen en diensten in de zorgsector. Als (vermeend) klant woonde ik het RFID College van PHI Data BV (specialist op het gebied van patiënten-identificatie) bij. Al bij de inleiding werd snel duidelijk dat er sprake was van propaganda.

Deze werd verzorgd door Bart Schermer van het RFID Platform Nederland ook wel ‘The fellowship of the Chip’ genoemd. Hij begon met de woorden: “RFID is niet langer een ‘wondertechnologie’, maar een volwassen technologie die nu al bijdraagt aan onze economie, veiligheid en kwaliteit van leven.” Vervolgens werden diverse aspecten van RFID beknopt en uitvoerig toegelicht, met name de positieve aspecten van RFID, zoals veiligheid en kostenbesparing.

Doelstelling van deze dag was om potentiële klanten te winnen voor de RFID technologie. Er zijn verschillende organisaties in Nederland die pilots met deze techniek uitvoeren of RFID zelfs al volledig hebben geïntegreerd in hun bedrijfsprocessen. Om er maar enkele te noemen: Het AMC, Capgemini, Geodan, Intel, Boijmans van Beuningen, Ahold, Oracle, Jumbo Supermarkt en niet te vergeten de beroerde Baja Beach Club in Rotterdam.

In de zomer van 2004 heeft Schiphol in samenwerking met KLM RFID-technologie getest door op bepaalde vluchten de koffers te voorzien van RFID-chips. Door middel van deze technologie moet het aantal zoekgeraakte koffers flink gereduceerd worden. Deze pilot was zo’n succes dat Schiphol nu alle koffers wil voorzien van een RFID-chip.

Toepassingen

Ook ziekenhuizen willen de RFID technologie gaan toepassen, zo bleek tijdens het symposium. De vraag of er ook plannen zijn om mensen te chippen, werd tijdens het symposium ontkennend beantwoord (maar niet echt overtuigend). In eerste instantie zal elke patiënt een polsbandje gaan dragen met een barcodesysteem met daarin opgeslagen allerlei persoonlijke informatie en medische gegevens.

Tijdens de lezing werd er echter gesproken over de nadelen van zo’n laserbandje. Sommige patiënten zijn allergisch en andere vinden zo’n bandje erg hinderlijk. Bovendien zou je de polsband kunnen verliezen. Het is niet uit te sluiten dat er in de toekomst toch zal worden besloten voor implantatie van de RFID-chip.

controle-geest

De controle-geest van onze maatschappij

Wim Griffioen van PHI Data zei op het symposium dat patiënten bang zijn voor een RFID-polsbandje, maar dat ze waarschijnlijk van idee zullen veranderen als ze zien dat ze hiermee een snelle toegang krijgen tot entertainment (streaming-tv, -video, -radio). In de nieuwe gevangenis in Lelystad kregen vorig jaar zes gedetineerden een RFID-polsbandje op proef.

Het werd me gedurende het ICT & Zorg symposium duidelijk dat we moeten strijden voor een verbod op implanteren van tags in mensen zoals dat nu al bij dieren gebeurt. We moeten absoluut zien te voorkomen dat het RFID-polsbandje wordt vervangen door de implanteerbare chip.

Gevaren

De ziekenhuizen zullen een tussenstap zijn en als het begrip privacy eenmaal is gemolesteerd, dan is de volgende stap een makkie want de rest zal volgen. Medische ethiek zal niet langer een rol spelen want onder het mom van ‘veiligheid’ is alles toegestaan. Dus zullen de brave patiënten ja knikken want de dokter heeft gesproken, want als de dokter zegt dat het goed voor je is, dan gelooft een gemiddeld mens dit eigenlijk meteen.

Het onder ogen zien van de gevaren van de RFID technologie, betekent niet dat we de techniek overboord moeten zetten. De techniek kan ons leven vergemakkelijken en verrijken. Deze moet echter de mens dienen en niet zo zijn dat de mens uiteindelijk de slaaf van zijn eigen schepping wordt.

Bovendien vind ik dat er meer informatie en aandacht moet worden gegeven op het gebied van het ethische aspect en het vraagstuk van de privacy in de toepassing van deze RFID technologie. Een technische toepassing van RFID in controlesystemen, kan niet anders dan leiden tot het verlies van privacy en is dus een aantasting op onze recht op vrijheid.

De schrijfster zet zich in voor de actiegroep Stop VeriChip. De actiegroep werkt samen met het Meldpunt Misbruik Identificatieplicht.

RFID en risico’s

RFID is kort voor Radio Frequency Identification; een techniek die middels radiogolven mensen of zaken identificeert. Informatie over een persoon of object wordt opgeslagen op een RFID-chip en deze laat zich via de ether uitlezen. Zo’n chip, soms zo klein als een zandkorrel, kan bijvoorbeeld een serienummer bevatten, maar ook bijvoorbeeld NAW-gegevens en een digitale foto.

Speciale apparatuur kan de chip op afstand uitlezen en dat is het grote voordeel van RFID. Er is geen contact met een apparaat nodig, zoals met bijvoorbeeld de magneetstrip op een bankpas. De chip hoeft ook niet zichtbaar te zijn zoals een streepjescode. Een RFID-chip werkt ook als hij is opgenomen in een product, een pasje of – bijvoorbeeld middels een injectienaald – in het menselijk lichaam.

RFID wordt steeds vaker gebruikt als sleutelloze vervanger van de streepjescode om bijvoorbeeld een inventaris op peil te houden. RFID kan sleutelloze deuren openen, er zijn betaalsystemen die met RFID werken en plannen om RFID in paspoorten te gebruiken. RFID is al langer in gebruik om de eigenaar van een weggelopen huisdier te achterhalen door een chip in huisdieren te injecteren.

Hoewel niet alle RFID-toepassingen risico’s met zich mee brengen, kunnen door een aantal eigenschappen van deze nieuwe technologie privacy en burgerrechten in het gedrang komen. Een brede toepassing van RFID is afhankelijk van de ontwikkeling van databasesystemen voor de opslag van een gigantische stroom informatie afkomstig van alle unieke artikelen. Deze bestanden kunnen gemakkelijk gekoppeld worden aan persoonlijke gegevens, bijvoorbeeld wanneer een klant met zijn pinpas betaalt of gebruik maakt van een klantenkaart.

Door de toenemende geheugen- en rekencapaciteit van computers is hierdoor een intensieve datamining mogelijk op basis van zeer specifieke zoekprofielen. Door het koppelen van productinformatie aan betalingsgegevens van klanten, kan zeer gedetailleerde informatie verkregen worden over het gedrag van consumenten. Daarnaast maakt RFID-labeling in winkels het niet alleen mogelijk om gegevens te verzamelen over wie, wat, waar en wanneer koopt, maar ook voor welke schappen en hoe lang een consument stil blijft staan, welke producten zij uit het schap pakt, maar uiteindelijk weer terugzet of welke route hij/zij aflegt in een supermarkt.

RFID-labels kunnen op afstand uitgelezen worden, zonder dat iemand hier iets van hoeft te merken. Leesapparatuur kan onzichtbaar ingebouwd worden in iedere mogelijke omgeving waar mensen of goederen bijeenkomen. RFID-scanners zijn al succesvol ingebouwd in vloertegels, tapijten en matten, in deurposten, winkelschappen en toonbanken. Daardoor is het voor de consument onmogelijk om te weten of hij of zij wordt ‘gescand’.

Als de persoonlijke identiteit gekoppeld zou worden aan unieke RFID-nummers, kunnen individuen getraceerd en gerubriceerd worden zonder hun toestemming of medeweten. Een RFID-label in een schoen bijvoorbeeld zou kunnen dienen als een ‘de facto’ identificatie voor de drager. Zelfs wanneer de informatie op itemniveau algemeen blijft, blijft het mogelijk om mensen die dergelijke producten dragen of bij zich hebben, te koppelen aan bijzondere gebeurtenissen zoals bijvoorbeeld demonstraties. In Nederland beginnen de eerste proeven met de Chipkaart OV met daarin RFID-technologie waarbij alle reisbewegingen van reizigers in een centrale database worden opgeslagen. De Europese Centrale Bank overweegt om eurobiljetten van RFID te voorzien.
(bron: BITS )

De consument is onbekend met het gevaar dat RFID technologie voor de veiligheid van persoonlijke informatie vormt, zo blijkt uit recent onderzoek van het Europees Parlement. De consument beschouwt de technologie als niets meer dan een elektronische sleutel of portemonnee, maar het is dus in staat om bewegingspatronen, uitgaven, productiviteit, voorkeuren, gewoontes en nog veel meer te registreren.

“Degene die deze systemen implementeren moeten daarom een eenvoudig te begrijpen overeenkomst voor hun eindgebruikers opstellen,” zo concluderen de onderzoekers. Eindgebruikers zouden ook invloed moeten hebben hoe RFID systemen worden opgezet en bepalen hoeveel privé-gegevens voor een bedrijf nodig zijn. Overheden moeten vaststellen of verzamelde RFID data voor datamining gebruikt wordt. (bron: rfid4u )

Bron: Ravage Digitaal

Geef een reactie »

Nog geen reacties

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: